cleverkids

Ghi nhớ là một hoạt động phức tạp, trẻ muốn có trí nhớ tốt cần phải có các phương pháp và chiến lược khoa học.

Do nội dung và đặc điểm các môn học khác nhau nên phương pháp ghi nhớ cũng khác nhau. Trẻ thường không có kinh nghiệm nên cha mẹ cần tìm hiểu các phương pháp và hướng dẫn lại cho con một cách hiệu quả.

1. Phương pháp ghi nhớ có chủ định

Đây là phương pháp ghi nhớ có chủ đích, nhiệm vụ rõ ràng, nhớ tài liệu dựa vào nỗ lực của bản thân. Để nhớ một cách hệ thống các môn học, trẻ phải học cách ghi nhớ có chủ định. Trước tiên phải xác định rõ nhiệm vụ, nhiệm vụ càng rõ ràng, trẻ càng tích cực, nỗ lực. Nhiệm vụ càng cụ thể, ghi nhớ càng cao.

Chuyên gia tâm lí đã làm một thực nghiệm như sau: Giao cho học sinh hai lớp, cùng lứa tuổi làm một bài tập làm văn như nhau, yêu cầu hôm sau sẽ kiểm tra. Kết quả cho thấy thành tích của hai lớp tương đương nhau. Sau khi kiểm tra giáo viên thông báo cho lớp A tuần sau sẽ kiểm tra lại nội dung này, nhưng yêu cầu học sinh không được ôn tập, còn không thông báo gì cho lớp B.

Hai tuần sau, kiểm tra lại lần thứ 2, kết quả của học sinh lớp A tốt hơn rất nhiều so với lớp B. Thực nghiệm này cho thấy, chỉ có xác định rõ mục tiêu ghi nhớ, mới có được kết quả tốt. Thêm nữa, ghi nhớ có chủ định cần phải có ý chí và nỗ lực.

5-chieu-giup-be-nho-lau-3

 

2. Phương pháp học hiểu

Học hiểu là phương pháp ghi nhớ dựa trên cơ sở tư duy tích cực, hiểu rõ sự việc và học thuộc. Hiểu rõ sự việc chính là tiền đề của phương pháp này. Thông qua tìm hiểu sự việc để tự duy, phân tích, tổng hợp, tìm hiểu đặc điểm nội tại và các mối quan hệ với kiến thức khác, liên kết chúng và lưu lại trong não.

Nói một cách đơn giản, phải hiểu trước rồi mới học thuộc. Do đó, tính toàn diện, lâu dài, chính xác và hiệu quả phụ thuộc vào mức độ hiểu vấn đề của người học.

Trong quá trình học, nhiều môn cần phải nhớ theo cách đọc hiểu. Ví dụ như các khái niệm, định lí, quy tắc toán học. Khi học Văn, thông thường phải giới thiệu tác giả, hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm nhằm giúp trẻ hiểu được hơn về tác phẩm đó. Tất nhiên phải đọc lại nhiều lần nội dung đã hiểu mới có thể học thuộc được, hơn nữa cần phải kết hợp với phương pháp ghi nhớ có chủ định.

3. Phương pháp ghi nhớ liên tưởng

Là phương pháp thông qua liên tưởng tăng cường hiệu quả ghi nhớ. Chuyên gia trí nhớ người Mỹ Harry Rolin đã từng nói: “Phương pháp ghi nhớ cơ bản là liên hệ kiến thức cũ với kiến thức đã học”.

Khi hai sự việc có tương đồng về thời gian và không gian, chỉ nghĩ tới một việc, tự nhiên sẽ có thể nghĩ ra việc thứ 2. Do đó có thể ghi nhớ lại một việc nào đó bằng phương pháp liên tưởng gần.

cleverkids

4. Phương pháp ghi nhớ có lựa chọn

Mỗi ngày chúng ta phải tiếp thu sơ số thông tin, nhưng không nhất thiết phải lưu lại và ghi nhớ hết tất cả. Nội  dung phải ghi nhớ quá nhiều, não không được nghỉ ngơi sẽ khiến ta không thể ghi nhớ được gì. Do đó, cần phải lựa chọn để ghi nhớ, chọn những thông tin quan trọng nhất, có ý nghĩa và giá trị nhất. Phương pháp ghi nhớ có lựa chọn là phương pháp chọn hay bỏ thông tin để học quyết định thông tin nào cần nhớ, thông tin nào phải qua.

Việc học thuộc tất cả nội dung trong sách không dễ dàng, cũng không có tính thực tiễn. Khi đọc sách quyết định xem nội dung nào nên ghi nhớ là vô cùng quan trọng. có khi phải đọc cả đoạn, thậm chí cả một bài mới biết được đâu là nội dung quan trọng. Do đó, khi đọc mỗi bài, học sinh cần gạch ra những ý chính, quan trọng nhất để ghi nhớ.

Các chuyện gia tâm lí phát hiện ra ý chính do các học sinh giỏi tìm ra luôn ít hơn ý chính do các học sinh kém hơn tìm ra. Những học sinh giỏi có thể tìm ra các ý chính chuẩn xác và những học sinh này thường chỉ ghi nhớ các ý chính chứ không cần phải ghi nhớ toàn bộ nội dung bài học.

5. Phương pháp ghi nhớ đa chiều mới

Phương pháp ghi nhớ đa chiều mới là phương pháp ghi nhớ thông qua nhiều các giác quan (như thị giác, thính giác, xúc giác, khứu giác và động giác) để kích thích thông tin truyền tới não, thúc đẩy các bộ phận của não cùng nhau xử lí thông tin. Có người đã dùng 3 phương pháp giúp học sinh ghi nhớ nội dung của 10 bức tranh. Nhóm học sinh thứ nhất nghe thầy giáo kể về nội dung của 10 bức tranh, nhưng không nhìn tranh. Nhóm thứ 2 được nhìn tranh nhưng thầy không nói gì thêm, nhóm thứ 3, thầy vừa giảng nội dung vừa cho nhìn tranh.

Sau một khoảng thời gian, thầy giáo kiểm tra khả năng ghi nhớ của 3 nhóm học sinh về các bức tranh, kết quả như sau: nhóm thứ nhất (nhóm nghe) nhớ được khoảng 60%, nhóm thứ 2 (nhóm nhìn) nhớ được 70%, nhóm thứ 3 (vừa nghe vừa nhìn) nhớ được 86%. Đây mới chỉ là sự kết hợp của 2 giác quan, hiệu quả ghi nhớ tăng tỉ lệ thuận với việc sự dụng nhiều hơn các giác quan.

Nghe, nói, đọc, viết là 4 kĩ năng cơ bản trong học tập, 4 kĩ năng này liên quan tới 4 con đường tiếp thu thông tin khác nhau. Do đó, khi trẻ học, cha mẹ nên nhắc nhở con tiếp thu thông tin bằng nhiều con đường khác nhau tai nghe, mắt thấy, miệng nói và tay viết để việc ghi nhớ đạt được hiệu quả cao nhất.