Khi sách miễn phí sẵn có, người học thường chọn tác phẩm nổi tiếng nhất. Nhưng danh tiếng của một cuốn sách nói về giá trị văn học của nó, không nói gì về độ phù hợp với trình độ của bạn. Kết quả quen thuộc là một cuốn sách được tải về, đọc hai chương, rồi nằm đó.
- Chọn theo độ khó và theo hứng thú, không chọn theo danh tiếng.
- Sách bạn đã đọc bản tiếng Việt là lựa chọn khởi đầu rất tốt, vì bạn đã có nội dung làm chỗ bám.
- Đối thoại nhiều thì dễ hơn miêu tả nhiều — thể loại ảnh hưởng tới độ khó nhiều hơn bạn nghĩ.
- Bỏ một cuốn không hợp là quyết định đúng, không phải là thiếu kiên trì.
Bốn tiêu chí chọn
Bốn tiêu chí dưới đây xếp theo mức độ ảnh hưởng tới việc bạn có đọc hết hay không. Tiêu chí thứ hai đáng chú ý vì ít người tính tới: cùng một trình độ, một cuốn tiểu thuyết nhiều đối thoại dễ hơn hẳn một cuốn nặng về miêu tả, dù cả hai được xếp cùng mức.
Bắt đầu bằng sách đã biết nội dung
Một mẹo rất hiệu quả cho lần đọc đầu tiên: chọn cuốn bạn đã đọc bản tiếng Việt hoặc đã xem bản phim. Khi đã biết chuyện gì xảy ra, não bạn có sẵn khung nội dung để bám vào, nên phần lớn sức chú ý được dành cho ngôn ngữ thay vì cho việc theo dõi cốt truyện. Bạn cũng đoán được nghĩa từ mới dễ hơn nhiều vì ngữ cảnh đã rõ. Đây là cách rút ngắn khoảng cách giữa trình độ hiện tại và cuốn sách bạn muốn đọc, mà không phải chờ vài năm.
Khi chọn nhầm thì làm gì
Bỏ một cuốn không hợp là quyết định đúng và nên làm sớm. Nhưng trước khi bỏ hẳn, có ba cách cứu đáng thử, vì đôi khi vấn đề không nằm ở cuốn sách mà ở cách tiếp cận nó.
Sai lầm thường gặp
- Chọn tác phẩm nổi tiếng nhất rồi bỏ ở chương hai, và kết luận là mình chưa đủ trình.
- Cố đọc hết một cuốn đã thấy chán vì tiếc công, rồi mất luôn thói quen đọc.
- Chọn sách theo danh sách nên đọc mà không kiểm độ khó bằng một trang thật.
Câu hỏi thường gặp
Đọc sách thiếu nhi có bị coi là quá dễ không?
Không, và đó thường là lựa chọn thông minh ở giai đoạn đầu. Ngôn ngữ đơn giản nhưng vẫn tự nhiên, câu ngắn, nhiều đối thoại — đúng những gì người học cần để đọc được liền mạch.
Nên tra từ khi đọc sách không?
Chỉ tra những từ lặp đi lặp lại hoặc từ mà thiếu nó bạn không hiểu được đoạn. Tra mọi từ lạ biến việc đọc thành việc dịch và làm mất hẳn tốc độ, vốn là thứ bạn đang muốn xây.
Bao lâu nên đọc xong một cuốn?
Không có mốc chuẩn, nhưng nếu một cuốn kéo dài quá vài tháng thì thường là dấu hiệu nó quá khó hoặc bạn không đủ hứng thú với nó. Cả hai đều là lý do chính đáng để đổi cuốn.
Đọc truyện tranh có tính không?
Có, và nó rất hợp cho giai đoạn đầu vì hình ảnh cung cấp ngữ cảnh, còn lời thoại thì gần ngôn ngữ nói. Điểm cần lưu ý là vốn từ thu được nghiêng về hội thoại đời thường, nên vẫn cần nguồn đọc khác để cân bằng.