Rất nhiều phụ huynh nghĩ mình không giúp gì được cho con vì bản thân không biết ngôn ngữ đó. Nhưng bốn thứ quyết định nhất tới việc học của trẻ ở giai đoạn đầu — nhịp đều đặn, sự khích lệ, môi trường và cơ hội dùng lại — đều không đòi hỏi bạn biết một từ nào.
- Bốn vai trò: giữ nhịp, tạo môi trường, làm học trò cho con, và ghi nhận cụ thể.
- Để con dạy lại cho bạn là cách củng cố mạnh nhất mà không cần bạn biết gì.
- Đừng lo phát âm sai — hãy để phần âm mẫu cho tài liệu, còn bạn lo phần tương tác.
- Việc bạn không biết lại thành lợi thế, vì con có người thật để giải thích cho.
Bốn vai trò không cần trình độ
Bốn vai trò dưới đây đều quan trọng và đều không đòi hỏi bạn biết ngôn ngữ đó. Vai trò thứ ba là vai trò hiệu quả nhất mà ít người nghĩ tới: khi trẻ phải giải thích lại cho người lớn, trẻ buộc phải tổ chức lại thứ vừa học trong đầu, và việc được làm thầy khiến trẻ thấy mình có năng lực.
Đừng lo chuyện phát âm sai
Nỗi lo phổ biến nhất là mình phát âm sai rồi con học theo. Cách giải quyết đơn giản: để phần âm mẫu cho tài liệu, còn bạn lo phần tương tác. Cụ thể là bạn bật bài hát hoặc đoạn ghi âm cho con nghe, rồi cả hai cùng làm động tác, cùng chỉ vào hình, cùng đoán từ tiếp theo. Trẻ lấy mẫu âm từ bản ghi, còn từ bạn thì trẻ lấy sự hào hứng và cơ hội dùng lại. Nếu con hỏi cách đọc một từ mà bạn không chắc, cách trung thực và có ích nhất là cùng con tra và cùng nghe — thao tác đó còn dạy con một kỹ năng quý là biết tự tìm khi không chắc.
Bốn việc nhỏ làm được mỗi ngày
Bốn việc dưới đây tổng cộng dưới mười phút, không cần chuẩn bị và không cần biết ngoại ngữ. Việc thứ tư đáng chú ý vì nó tận dụng thời gian vốn đã có trong ngày mà không thêm gì vào lịch.
Sai lầm thường gặp
- Không tham gia gì vì nghĩ mình không biết thì không giúp được, trong khi phần quan trọng nhất không cần trình độ.
- Cố dạy phát âm theo cách mình đoán thay vì để tài liệu làm mẫu.
- Chỉ hỏi con nhớ được mấy từ, biến việc hỏi thăm thành kiểm tra bài.
Câu hỏi thường gặp
Con hỏi nghĩa một từ mà mình không biết thì sao?
Cùng con tra là câu trả lời tốt nhất. Nó vừa giải quyết được câu hỏi vừa dạy con thói quen tự tìm, và nó cũng cho con thấy rằng không biết rồi đi tìm là chuyện bình thường của người lớn.
Có nên học cùng con từ đầu không?
Nếu bạn có thời gian và hứng thú thì rất tốt, vì hai người cùng học tạo động lực mạnh. Nhưng đừng biến nó thành cuộc so sánh, vì trẻ thường tiến nhanh hơn ở phần phát âm và điều đó có thể làm người lớn nản.
Ông bà trông cháu thì đồng hành thế nào?
Cùng những vai trò trên và thường còn hiệu quả hơn, vì ông bà thường có nhiều thời gian và nhiều kiên nhẫn hơn. Việc bật bài hát và cùng làm động tác không đòi hỏi gì về công nghệ hay ngoại ngữ.
Làm sao biết con có tiến bộ khi mình không hiểu tiếng đó?
Quan sát những thứ không cần hiểu ngôn ngữ: con có phản ứng đúng khi nghe không, có tự phát dùng từ nào ngoài giờ học không, có tự tin hơn khi nghe không. Ngoài ra hãy giữ lại một đoạn ghi âm mỗi vài tháng để so.