Trong tất cả các cách tăng vốn từ, đọc nhiều ở mức vừa sức là cách rẻ nhất và bền nhất. Nó không cần thầy, không cần ứng dụng, và thư viện là nơi cung cấp nó tốt nhất vì bạn thử được nhiều cuốn mà không phải mua cuốn nào.
- Đúng cấp nghĩa là gặp rất ít từ lạ trên mỗi trang, không phải gặp vài chục từ lạ.
- Phép thử ngón tay: đọc một trang, mỗi từ không biết thì gập một ngón, quá năm ngón thì đổi sách.
- Sách song ngữ và sách rút gọn phục vụ hai mục đích khác nhau, đừng nhầm.
- Đọc nhanh, không tra từ điển liên tục — đó mới là điều làm cách này hiệu quả.
Phép thử ngón tay ngay tại kệ
Mở một trang bất kỳ ở giữa sách, đọc bình thường, mỗi lần gặp một từ không biết thì gập một ngón tay. Hết trang mà gập quá năm ngón thì cuốn đó quá khó cho việc đọc nhiều. Nghe có vẻ dễ dãi nhưng đó chính là chủ ý: mục tiêu của việc đọc nhiều không phải học từ mới mà là gặp lại từ đã biết trong nhiều ngữ cảnh, cho tới khi việc nhận ra chúng trở thành tự động. Việc học từ mới đã có bài học và thẻ ghi nhớ lo.
Sách song ngữ khác sách rút gọn thế nào
Hai loại này hay bị xếp chung nhưng phục vụ hai việc khác hẳn nhau, và dùng nhầm thì mất hiệu quả. Sách song ngữ hợp cho đọc kỹ một đoạn ngắn có đối chiếu, còn sách rút gọn hợp cho đọc nhiều liền mạch. Nếu bạn muốn tăng tốc độ đọc thì sách rút gọn là lựa chọn, vì có bản dịch bên cạnh thì mắt sẽ tự động liếc sang và bạn không bao giờ luyện được khả năng đoán nghĩa qua ngữ cảnh.
Nhịp đọc nên giữ
Nguyên tắc của việc đọc nhiều rất khác với đọc trong lớp: đọc nhanh, không dừng tra từ điển, gặp từ lạ thì đoán rồi đi tiếp, và bỏ cuốn nào thấy chán mà không áy náy. Một cuốn mỏng đọc hết trong một tuần có giá trị hơn một cuốn dày đọc ba tháng không xong. Nếu bạn thấy mình dừng tra từ quá thường xuyên thì đó là dấu hiệu cuốn sách quá khó chứ không phải dấu hiệu bạn thiếu kiên nhẫn.
Sai lầm thường gặp
- Chọn sách theo tiếng tăm của tác phẩm thay vì theo phép thử ngón tay.
- Dừng tra từ điển ở mọi từ lạ, khiến việc đọc thành việc dịch và mất hết tốc độ.
- Cố đọc hết một cuốn đã thấy chán vì tiếc, rồi mất luôn thói quen đọc.
Câu hỏi thường gặp
Đọc mà không tra từ thì có học được từ mới không?
Có, qua việc gặp lại nhiều lần trong ngữ cảnh khác nhau. Cách hiệu quả là chỉ ghi lại những từ xuất hiện lặp đi lặp lại, vì đó là dấu hiệu chúng phổ biến và đáng học, còn từ chỉ gặp một lần thì cứ để trôi qua.
Nên đọc bao nhiêu mỗi ngày?
Hai mươi phút đều đặn tốt hơn hai giờ mỗi tuần. Mục tiêu là số trang tích lũy trong tháng chứ không phải cường độ từng buổi.
Thư viện không có sách đọc theo cấp độ thì thay bằng gì?
Sách thiếu nhi và truyện tranh của ngôn ngữ đó là lựa chọn thay thế tốt, vì ngôn ngữ đơn giản mà vẫn tự nhiên. Báo chí dạng tin ngắn cũng hợp vì câu ngắn và chủ đề quen thuộc.
Đọc to hay đọc thầm thì tốt hơn?
Đọc thầm cho tốc độ và lượng, đọc to cho phát âm và nhịp. Cách phối hợp thường dùng là đọc thầm cả cuốn, rồi chọn một hai đoạn ưng ý để đọc to và ghi âm.