Đến thư viện để học ngôn ngữ, nhiều người trải qua một buổi như thế này: đi dọc kệ hai mươi phút, ôm về bàn năm cuốn sách, lật cuốn này vài trang, chuyển sang cuốn kia, rồi đến giờ về mà không nhớ đã học được gì. Thư viện có đủ học liệu, chỉ thiếu một kịch bản. Dưới đây là lịch học mẫu hai tiếng, chia năm chặng, chỉ dùng những thứ thư viện có sẵn: giáo trình, sách đọc theo cấp độ, từ điển và sự yên tĩnh. Bạn mang theo thẻ thư viện, một cây bút, một cuốn vở và tai nghe là đủ.
Trước khi đến: chọn sẵn ba thứ
Buổi học tốt bắt đầu từ ở nhà. Tra mục lục trực tuyến hoặc nhớ lại lần trước, chọn sẵn:
- Một giáo trình bạn đang theo, và biết sẽ học chương nào hôm nay.
- Một cuốn sách đọc dễ hơn trình độ của bạn một chút, như sách đọc phân cấp hoặc sách thiếu nhi.
- Một từ điển giấy cỡ lớn, loại có nhiều câu ví dụ. Đây là thứ thư viện có mà ở nhà ít người có, và nó đáng để dùng.
Không mang theo điện thoại ra bàn, hoặc để ở chế độ máy bay trong túi. Lý do bạn ra thư viện thay vì ngồi nhà chính là để không bị kéo đi.
Chặng 1 (10 phút): Ôn lại buổi trước
Mở vở, đọc lại những từ và câu ghi buổi trước. Che nghĩa, thử nhớ; che từ, thử nhớ. Đánh dấu những từ quên. Mười phút này làm hai việc: kéo não vào chế độ học, và cho bạn thấy thứ gì cần ôn thêm. Đừng bỏ chặng này dù hôm nay đến muộn.
Chặng 2 (35 phút): Học sâu một chương giáo trình
Đây là chặng nặng nhất, nên đặt khi đầu óc còn tỉnh. Học đúng một chương, không hơn.
- Đọc hội thoại hoặc bài khoá một lượt mà không tra gì, gạch dưới bằng bút chì những chỗ không hiểu nếu sách cho phép, còn không thì ghi số dòng vào vở. Sách thư viện không được viết lên.
- Đọc phần giải thích ngữ pháp, chép vào vở một câu ví dụ cho mỗi điểm.
- Làm bài tập bằng cách viết vào vở, không viết vào sách.
- Đọc thầm lại hội thoại, lần này mấp máy môi như đang nói. Thư viện cần yên lặng, nhưng mấp máy môi không phát ra tiếng vẫn giữ được phần lớn lợi ích luyện nói, và bạn sẽ đọc thành tiếng ở nhà sau.
Chặng 3 (10 phút): Nghỉ và đi kệ
Đứng dậy, đi dọc kệ sách ngôn ngữ. Đây không phải thời gian lãng phí: bạn đang "đi chợ" cho buổi sau. Rút một hai cuốn trông hấp dẫn, xem mục lục, đọc thử một trang. Ghi tên và ký hiệu xếp giá của cuốn nào đáng quay lại. Việc đứng dậy, đổi tư thế, cho mắt nhìn xa cũng giúp nửa sau của buổi học không bị đuối.
Chặng 4 (40 phút): Đọc rộng và tra từ điển
Hai mươi lăm phút đọc rộng
Mở cuốn sách đọc dễ, đọc liền mạch, chỉ dừng khi một từ lặp lại lần thứ ba mà bạn vẫn chưa đoán ra nghĩa. Mục tiêu là đọc được nhiều trang, hiểu đại ý, làm quen với cách câu chạy, không phải hiểu từng chữ. Nếu phải dừng tra từ quá năm lần mỗi trang, sách đang khó quá; đổi sang cuốn dễ hơn trong buổi sau.
Mười lăm phút với từ điển lớn
Bây giờ mới dùng đến từ điển. Chọn năm từ đáng nhớ nhất trong phần vừa đọc và trong chương giáo trình. Với mỗi từ, đọc trọn mục từ trong từ điển, không chỉ nghĩa đầu tiên. Chép vào vở:
- Cách đọc hoặc trọng âm.
- Nghĩa đúng trong ngữ cảnh bạn gặp.
- Một kết hợp từ hay đi cùng. Ví dụ tra heavy trong từ điển tiếng Anh lớn, bạn sẽ thấy heavy rain (mưa to), heavy traffic (giao thông đông), a heavy smoker (người hút nhiều thuốc). Người Việt hay nói "big rain" vì dịch thẳng chữ "to"; từ điển lớn sửa chuyện này.
- Một câu ví dụ ngắn.
Từ điển giấy có một cái lợi mà tra trên điện thoại không có: mắt bạn lướt qua các từ xung quanh, và đôi khi học thêm được một từ cùng gốc mà không chủ đích.
Chặng 5 (25 phút): Viết và gói lại
- Mười lăm phút viết. Viết một đoạn ngắn năm đến tám câu, dùng ít nhất ba điểm ngữ pháp của chương và ba từ vừa tra. Chủ đề đơn giản: tóm tắt phần truyện vừa đọc, hoặc kể lại buổi sáng của bạn.
- Năm phút soát lỗi. Đối chiếu đoạn viết với câu ví dụ trong giáo trình và từ điển, sửa những chỗ chắc chắn sai.
- Năm phút ghi kế hoạch buổi sau. Chương nào, sách đọc nào, những từ cần ôn. Viết ngay vào trang đầu của buổi sau trong vở.
Về nhà, đọc thành tiếng đoạn vừa viết và hội thoại của chương, phần mà thư viện không cho làm. Nếu muốn có bài nghe và bài luyện nói đi kèm, có thể mở bài cùng chủ điểm trên ngonngu.com.
Điều chỉnh theo trình độ
- Mới bắt đầu: kéo dài chặng 2 lên 45 phút, rút chặng 4 xuống còn 30 phút và dùng sách tranh thiếu nhi thay cho sách đọc phân cấp.
- Trung cấp: giữ nguyên tỷ lệ; có thể thay giáo trình bằng sách ngữ pháp tham khảo, đọc một chủ điểm đang vướng.
- Khá trở lên: thay giáo trình bằng tạp chí hoặc sách phi hư cấu, dành chặng 5 viết dài hơn, ví dụ một đoạn bình luận về bài vừa đọc.
Nếu thư viện có phòng nghe nhìn, có thể thay chặng 4 bằng hai mươi lăm phút nghe đĩa đi kèm giáo trình bằng tai nghe của mình.
Ba lỗi làm hỏng buổi học ở thư viện
- Chép từ điển. Ngồi chép nguyên mục từ dài cả trang vào vở cho cảm giác rất chăm chỉ, nhưng não gần như không xử lý gì. Chỉ chép bốn thứ đã nêu ở chặng 4.
- Đổi sách liên tục. Thấy chương khó là chuyển sang cuốn khác "dễ hiểu hơn". Đến cuối buổi bạn đã đọc phần đầu của bốn cuốn và không xong cuốn nào. Ghi chỗ khó vào vở, học tiếp, tuần sau tra thêm.
- Không ghi kế hoạch buổi sau. Lần sau đến, bạn lại mất hai mươi phút để nhớ mình đang học tới đâu. Năm phút cuối của chặng 5 tiết kiệm hai mươi phút đầu của buổi sau.
Câu hỏi thường gặp
Học ngôn ngữ ở thư viện có hiệu quả hơn ở nhà không?
Thư viện giúp tập trung vì ít thứ làm xao nhãng và có nhiều học liệu. Nhưng bạn không luyện nói thành tiếng được, nên nên kết hợp: học sâu và đọc ở thư viện, nói và nghe ở nhà.
Một buổi học ở thư viện nên kéo dài bao lâu?
Khoảng hai tiếng là vừa với hầu hết người tự học, chia thành nhiều chặng có nghỉ ngắn ở giữa. Ngồi lâu hơn mà không đổi hoạt động thì hiệu quả giảm rõ.
Có nên dùng từ điển giấy khi đã có từ điển trên điện thoại?
Nên dùng ở thư viện, vì từ điển giấy cỡ lớn thường có nhiều câu ví dụ và kết hợp từ. Mắt lướt qua các mục từ xung quanh cũng giúp học thêm từ cùng gốc.
Làm sao luyện nói khi ngồi trong thư viện?
Mấp máy môi đọc thầm để luyện khẩu hình mà không phát ra tiếng, rồi về nhà đọc thành tiếng phần đó. Một số thư viện có phòng thảo luận nhóm cho phép nói nhỏ, hãy hỏi thủ thư.
Nên đi thư viện học mấy buổi mỗi tuần?
Một đến hai buổi mỗi tuần là đủ nếu các ngày còn lại bạn vẫn học ngắn ở nhà. Điều quan trọng là đều đặn và mỗi buổi có kế hoạch rõ ràng.
