Gõ "tài liệu tự học tiếng Anh tốt nhất" lên mạng, bạn sẽ gặp hàng trăm danh sách, mỗi danh sách một thứ tự khác nhau, và gần như không danh sách nào nói rõ vì sao xếp như vậy. Đọc nhiều đánh giá không làm bạn chọn tốt hơn; đọc đúng cách mới làm được. Một bài đánh giá có ích hay không phụ thuộc vào ba thứ: người viết là ai so với bạn, họ đã dùng tài liệu bao lâu, và họ có lợi ích gì khi giới thiệu. Bài này chỉ cách lọc nhanh những đánh giá không đáng tin, cách đọc một đánh giá đáng tin để rút ra đúng phần hợp với mình, và cách đọc điểm sao trên kho ứng dụng.
Bốn kiểu đánh giá nên đọc với nhiều dè dặt
Danh sách "top" không có tiêu chí
Một danh sách mười tài liệu mà không nói đã xét theo tiêu chí gì, không nói người viết đã dùng thật cái nào, gần như chắc chắn là danh sách tổng hợp từ các danh sách khác. Dấu hiệu dễ thấy: mô tả mỗi mục chỉ là lời giới thiệu chép từ trang chính thức, và những mục đã ngừng hoạt động từ lâu vẫn còn nằm trong danh sách.
Đánh giá có lợi ích ngầm
Nhiều trang và kênh được trả tiền hoặc nhận hoa hồng khi người đọc đăng ký qua đường link của họ. Điều này không làm mọi đánh giá thành sai, nhưng nó giải thích vì sao tài liệu trả phí hay đứng đầu danh sách còn học liệu mở, vốn không trả hoa hồng cho ai, thì hiếm khi được nhắc. Hãy để ý đường link có gắn mã giới thiệu, lời kêu gọi "dùng mã của mình để được giảm", hoặc dòng nhỏ ghi hợp tác quảng cáo.
Đánh giá ấn tượng đầu
Rất nhiều đánh giá được viết sau vài ngày dùng thử. Những đánh giá đó trả lời được câu "giao diện có dễ dùng không", nhưng không trả lời được câu quan trọng hơn: "dùng ba tháng có tiến bộ không". Một học liệu bắt người học làm nhiều, như chép chính tả hay tự viết câu, thường bị chấm thấp ở ấn tượng đầu vì cảm giác nặng nề, dù hiệu quả lâu dài lại cao.
Câu chuyện thành công đơn lẻ
"Mình học bằng cách này và đạt kết quả rất cao trong sáu tháng." Câu chuyện có thể hoàn toàn thật, nhưng nó không cho biết người đó bắt đầu từ đâu, học mỗi ngày bao lâu, và có bao nhiêu người khác dùng cùng cách mà không đi đến đâu. Những người không thành công hiếm khi viết bài kể lại.
Năm câu hỏi khi đọc một đánh giá
- Người viết bắt đầu ở trình độ nào? Một người đã khá thấy một kênh "quá dễ, phí thời gian" có thể là kênh vừa sức với bạn. Ngược lại, một người mới khen tài liệu "rất hay" có thể vì lần đầu được giải thích một điều mà người khá đã biết từ lâu.
- Mục tiêu của họ là gì? Người học để đi thi, người học để giao tiếp công việc, người học vì sở thích xem phim sẽ đánh giá cùng một tài liệu rất khác nhau. Tìm đánh giá của người có mục tiêu gần với bạn.
- Họ đã dùng bao lâu và dùng thế nào? Ưu tiên đánh giá có nói rõ thời gian dùng và cách dùng cụ thể, kiểu "mỗi sáng nghe một bài, chép lại hai đoạn, trong bốn tháng".
- Họ có nói nó KHÔNG hợp với ai không? Đây là dấu hiệu tốt nhất của một đánh giá trung thực. Tài liệu nào cũng có điểm yếu; đánh giá chỉ toàn khen thường là quảng cáo.
- Đánh giá này viết khi nào? Học liệu miễn phí thay đổi nhanh: ứng dụng chuyển sang thu phí, kênh ngừng đăng, trang đổi cấu trúc. Đánh giá cũ có thể mô tả một thứ không còn tồn tại.
Đọc điểm sao trên kho ứng dụng
Điểm trung bình trên kho ứng dụng gần như vô dụng nếu chỉ nhìn con số. Cách đọc của người làm nghề là bỏ qua điểm trung bình và đọc thẳng các đánh giá ở hai, ba sao.
- Đánh giá năm sao thường ngắn, cảm tính, nhiều cái viết trong ngày đầu khi ứng dụng mời chấm điểm đúng lúc người dùng vừa hoàn thành một bài.
- Đánh giá một sao nhiều khi là bực bội về một lỗi kỹ thuật, về thanh toán, hoặc về việc đổi chính sách, không phải về chất lượng học.
- Đánh giá hai, ba sao thường do người đã dùng khá lâu viết, có cả điểm được và điểm chưa được, và hay nói cụ thể những gì nằm sau bức tường thu phí.
Cũng nên sắp đánh giá theo "mới nhất". Một ứng dụng từng được khen vì phần miễn phí rộng rãi có thể vừa cắt bớt phần đó, và những đánh giá gần đây sẽ cho bạn biết trước.
Từ đánh giá của người khác sang quyết định của mình
Đọc xong vài đánh giá đáng tin, đừng chọn ngay. Lấy ra một danh sách ngắn, hai hoặc ba tài liệu, rồi tự thử mỗi cái trong một tuần với cùng một cách dùng. Ghi lại ngắn gọn: dùng được mấy buổi, buổi nào bỏ dở, có làm được bài tập không, có thấy mình phải nói, phải viết không.
Đánh giá của người khác chỉ giúp bạn rút ngắn danh sách; quyết định cuối cùng nên dựa trên tuần thử của chính bạn. Khi thử, hãy dùng học liệu ở mức hơi khó một chút, và kiểm tra nhanh trình độ hiện tại trước bằng một bài thi thử miễn phí ở ngonnguanh.com để biết mình đang ở đâu khi đọc những câu như "hợp với người trung cấp".
Đọc đánh giá trong nhóm học trên mạng xã hội
Các nhóm tự học có ưu điểm là nhiều người cùng hoàn cảnh với bạn, nhưng cũng có những bẫy riêng.
- Bài đăng "xin tài liệu" thường nhận về hàng chục đường link, và đường link được nhiều người thả tim nhất không phải đường link tốt nhất mà là đường link xuất hiện sớm nhất.
- Một số tài khoản chuyên chia sẻ tài liệu miễn phí để kéo người vào nhóm kín hoặc dẫn sang lớp thu phí. Không có gì sai, nhưng hãy biết động cơ.
- Câu hỏi tốt nhất để đặt trong nhóm không phải "tài liệu nào tốt nhất" mà là "ai đã dùng X đều đặn trên ba tháng, bắt đầu ở trình độ nào, và thấy được gì". Câu trả lời ít hơn nhưng có giá trị hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tin các danh sách app học tiếng Anh tốt nhất không?
Chỉ nên dùng chúng để biết có những lựa chọn nào. Hãy xem danh sách có nói tiêu chí không, người viết có dùng thật không và có nhận hoa hồng không. Quyết định cuối nên dựa trên một tuần tự thử.
Đọc đánh giá ứng dụng trên kho ứng dụng thế nào cho đúng?
Bỏ qua điểm trung bình, đọc các đánh giá hai, ba sao và sắp theo mới nhất. Đó thường là đánh giá của người dùng lâu, nói rõ điểm được, điểm chưa được và thay đổi gần đây.
Vì sao người khác khen mà mình dùng không hợp?
Vì trình độ xuất phát, mục tiêu và cách dùng của bạn khác người viết. Một tài liệu chỉ hợp khi nó khớp cả ba. Hãy tìm đánh giá của người có hoàn cảnh giống bạn.
Làm sao nhận ra bài review tài liệu là quảng cáo?
Để ý đường link có mã giới thiệu, lời mời dùng mã giảm giá, dòng nhỏ ghi hợp tác, và việc bài chỉ khen mà không nói tài liệu không hợp với ai. Một bài trung thực thường nêu cả điểm yếu.
