Có hai lời khuyên trái ngược đều phổ biến: đọc thật nhiều đầu sách khác nhau, và đọc đi đọc lại một cuốn cho tới khi thuộc. Cả hai đều đúng, chỉ là chúng phục vụ hai mục đích khác nhau và người học cần cả hai vào những lúc khác nhau.
- Đọc rộng xây tốc độ, vốn từ thụ động và khả năng theo mạch dài.
- Đọc lại xây độ chắc, vốn từ chủ động và cảm giác về cấu trúc.
- Tỷ lệ thường dùng là phần lớn thời gian cho đọc rộng, một phần nhỏ cho đọc lại.
- Chọn đúng cuốn để đọc lại quan trọng hơn số lần đọc lại.
Hai chiến lược, hai mục đích
Bảng dưới cho thấy mỗi cách xây một thứ khác nhau, và đó là lý do chúng không thay thế được nhau. Người chỉ đọc rộng thường có vốn từ nhận biết rộng mà nói ra thì nghèo; người chỉ đọc lại một hai cuốn thì chắc nhưng hẹp và đọc rất chậm khi gặp văn bản lạ.
Đọc lại thế nào cho có ích
Đọc lại không phải là đọc y nguyên nhiều lần mà là mỗi lượt nhắm một mục tiêu khác. Lượt một đọc để hiểu nội dung. Lượt hai đọc chậm và chú ý vào cấu trúc câu, đánh dấu những cách diễn đạt bạn muốn dùng được. Lượt ba đọc to và ghi âm, tập lấy nhịp tự nhiên. Ba lượt này biến một chương thành một bài luyện đầy đủ, và điều quan trọng là chọn chương đáng để đầu tư như vậy — nên chọn đoạn có nhiều đối thoại và cách nói bạn thật sự muốn dùng được, thay vì đoạn miêu tả đẹp nhất.
Phối trong cùng một tuần
Không cần chia theo giai đoạn, hai cách chạy song song được trong cùng một tuần. Khung dưới đây là một cách phối đơn giản, và nó tự điều chỉnh theo quỹ thời gian của bạn: khi bận thì cắt phần đọc lại trước, giữ phần đọc rộng vì nó nhẹ hơn.
Sai lầm thường gặp
- Chỉ đọc rộng, nên vốn từ nhận biết rất rộng mà nói ra thì vẫn nghèo.
- Chỉ đọc đi đọc lại một cuốn, nên gặp văn bản lạ là đọc rất chậm.
- Chọn đoạn để đọc lại theo vẻ đẹp văn chương thay vì theo mức hữu ích cho việc nói.
Câu hỏi thường gặp
Đọc lại có chán không?
Có, nếu đọc y nguyên. Nhưng khi mỗi lượt có mục tiêu khác nhau thì cảm giác lặp giảm hẳn, vì bạn đang làm ba việc khác nhau trên cùng một chất liệu.
Nên đọc rộng ở mức nào?
Mức dễ hơn trình độ hiện tại một bậc, để đọc được liền mạch mà không phải dừng. Đọc rộng ở mức quá khó thì tự nó biến thành đọc kỹ và mất tác dụng.
Có nên đọc to khi đọc rộng không?
Không nên, vì đọc to làm chậm và mục tiêu của đọc rộng là tốc độ và khối lượng. Hãy để việc đọc to cho phần đọc lại.
Đọc bao nhiêu là đủ mỗi tuần?
Không có con số chuẩn, nhưng nguyên tắc thực dụng là đủ để bạn duy trì được trong nhiều tháng. Số trang tích lũy trong sáu tháng quan trọng hơn nhiều so với cường độ của một tuần.