Phần viết và nói bị coi là không tự luyện được vì cần người chấm. Điều đó chỉ đúng một phần: bạn không tự cho mình điểm chính xác được, nhưng bạn hoàn toàn có thể phát hiện phần lớn vấn đề trong bài của mình — với điều kiện dùng tiêu chí thay vì dùng cảm giác.
- Tải tiêu chí chấm công bố kèm đề mẫu, đó là công cụ tự chấm đáng tin nhất.
- Đừng tự cho điểm, hãy soi theo từng tiêu chí và trả lời có hoặc chưa.
- Với bài viết: để cách một ngày rồi mới đọc lại, mắt mới nhìn ra lỗi.
- Với bài nói: bản ghi âm phát hiện được phần lớn vấn đề về nhịp và độ trôi chảy.
Đọc tiêu chí chấm cho đúng
Tiêu chí chấm của các kỳ thi lớn thường chia thành vài nhóm riêng biệt, và điểm mấu chốt là chúng được chấm độc lập với nhau. Điều này có hệ quả thực tế rất lớn: một bài văn hay nhưng lạc đề vẫn mất điểm nặng ở nhóm liên quan tới nội dung, và một bài đúng ngữ pháp nhưng rời rạc vẫn mất ở nhóm liên quan tới mạch lạc. Vì vậy hãy soi từng nhóm riêng thay vì đánh giá tổng thể bài của mình là được hay chưa được.
Quy trình tự soi bài viết
Bốn bước dưới đây làm sau khi đã viết xong, và bước một là bước không được bỏ: đọc lại ngay khi vừa viết thì bạn đọc thứ mình định viết chứ không phải thứ đã viết ra. Để cách một ngày, mắt trở nên xa lạ với văn bản đủ để nhìn thấy lỗi.
Tự đánh giá bài nói
Ghi âm rồi nghe lại với bốn câu hỏi cụ thể thay vì nghe rồi tự hỏi mình nói có được không. Đếm số lần ngập ngừng dài trong một phút. Xem bạn có trả lời đúng câu hỏi được hỏi hay đi lệch sang chuyện khác. Nghe xem ý có đi theo trật tự hiểu được không. Và đếm xem có bao nhiêu mẫu câu khác nhau, hay bạn lặp lại một hai cấu trúc suốt bài. Bốn con số này cho biết nên luyện gì tuần tới, và chúng cải thiện được mà không cần ai chấm.
Sai lầm thường gặp
- Tự cho điểm rồi tin vào con số đó, trong khi tự chấm điểm là việc gần như không ai làm chính xác.
- Đọc lại bài viết ngay sau khi viết xong và không thấy lỗi nào.
- Luyện viết nhiều bài mà chưa từng đọc tiêu chí chấm của chính kỳ thi mình dự.
Câu hỏi thường gặp
Tự chấm có thay được người chấm không?
Không thay hoàn toàn, vì có những vấn đề bạn không tự thấy được, đặc biệt là chỗ nghe không tự nhiên dù đúng ngữ pháp. Nhưng tự chấm bắt được phần lớn lỗi lặp lại, và đó thường là phần chiếm nhiều điểm nhất.
Nên nhờ ai đọc bài viết giúp?
Bất kỳ ai có trình độ cao hơn bạn một quãng đều giúp được, không nhất thiết phải là người dạy. Điều quan trọng là bạn nêu rõ muốn được góp ý về nhóm tiêu chí nào, thay vì hỏi chung là bài này có được không.
Bao lâu nên viết một bài?
Đều đặn quan trọng hơn tần suất cao. Mỗi tuần một bài được soi kỹ theo tiêu chí có giá trị hơn ba bài viết vội không ai đọc lại, kể cả chính bạn.
Ghi âm bài nói thấy ngượng thì làm sao?
Cảm giác đó giảm sau vài lần, và cách rút ngắn là nghe với một nhiệm vụ kỹ thuật cụ thể, chẳng hạn chỉ đếm số lần ngập ngừng. Khi tai bận đếm thì nó không còn rảnh để phán xét giọng.