Người tự học hay chọn tài liệu khó hơn khả năng vì nghĩ như vậy mới tiến bộ nhanh. Kết quả thường ngược lại: mỗi trang tốn quá nhiều công tra cứu, cảm giác tiến bộ biến mất, và cuốn sách bị bỏ ở chương ba. Chọn đúng độ khó là quyết định quan trọng hơn chọn đúng tựa sách.
- Mở một trang bất kỳ ở giữa sách và đọc — đó là phép thử đáng tin nhất.
- Đúng độ khó nghĩa là hiểu được phần lớn khi đọc, còn phải tra vài chỗ.
- Nếu mỗi câu đều phải tra thì tài liệu quá khó, bất kể nó được ghi cho trình độ nào.
- Rơi vào khoảng giữa hai bộ thì chọn bộ dễ hơn và đi nhanh, đừng chọn bộ khó rồi đi chậm.
Phép thử một trang
Đừng đọc lời giới thiệu, cũng đừng tin nhãn trình độ ghi ngoài bìa vì mỗi nơi đặt nhãn một kiểu. Hãy mở đúng một trang nằm khoảng giữa cuốn sách rồi đọc trong năm phút. Nếu hiểu được ý chính và chỉ vướng vài từ thì đó là độ khó đúng. Nếu hiểu hết không vướng gì thì tài liệu quá dễ, dùng để ôn thì được nhưng không tạo tiến bộ. Nếu phải tra ở gần như mọi câu thì hãy tìm bộ khác, dù cuốn đó được khen tới đâu.
Bốn dấu hiệu tài liệu quá khó
Ngoài phép thử một trang, có bốn dấu hiệu lộ ra ngay trong tuần đầu sử dụng. Điều đáng nói: cả bốn đều thường bị người học hiểu nhầm thành mình kém, trong khi chúng chỉ nói rằng bạn đang cầm sai cuốn sách. Nhận ra sớm và đổi sang bộ dễ hơn là quyết định làm tăng tốc độ chứ không phải làm chậm lại.
Khi rơi vào khoảng giữa
Thường xuyên bạn thấy bộ này hơi dễ còn bộ kế tiếp hơi khó. Trong tình huống đó, hãy chọn bộ dễ hơn. Lý do thực tế: với bộ dễ, bạn đi nhanh, hoàn thành được, và tích lũy cảm giác làm chủ — rồi bước sang bộ khó với nền vững hơn. Với bộ khó, bạn đi chậm, dễ bỏ, và thường mất luôn cả quãng thời gian đó. Một cách nữa là dùng bộ dễ làm xương sống và lấy bộ khó làm nguồn đọc thêm, mỗi tuần một phần nhỏ.
Sai lầm thường gặp
- Tin vào nhãn trình độ ngoài bìa mà không mở thử một trang ở giữa sách.
- Chọn bộ khó vì nghĩ khó thì mới tiến bộ, rồi bỏ ở chương ba.
- Đổi bộ liên tục mỗi khi gặp chương khó, nên không bộ nào được học tới nơi.
Câu hỏi thường gặp
Nhãn trình độ trên tài liệu có đáng tin không?
Đáng tin ở mức tương đối trong cùng một bộ, nhưng giữa các nguồn khác nhau thì lệch khá nhiều vì mỗi nơi đặt chuẩn riêng. Vì vậy phép thử một trang luôn đáng tin hơn nhãn.
Đang học dở mà thấy quá khó thì nên bỏ hay cố?
Nếu đã qua khoảng một phần ba sách mà tốc độ vẫn không cải thiện thì nên lùi về bộ dễ hơn, học nhanh qua đó rồi quay lại. Cố đi tiếp trong trạng thái mỗi trang đều nặng gần như luôn dẫn tới bỏ hẳn.
Có nên chọn tài liệu theo mục tiêu thi cử ngay từ đầu không?
Chỉ nên khi bạn đã có nền và mốc thi đã gần. Ở giai đoạn nền, tài liệu tổng quát xây móng tốt hơn, còn tài liệu luyện thi thường giả định người học đã có sẵn vốn cơ bản.
Tài liệu quá dễ thì có nên bỏ hẳn không?
Không nên bỏ, hãy giữ làm nguồn ôn và lấy lại nhịp sau những đợt nghỉ dài. Đọc lại thứ dễ ở tốc độ cao cũng là một bài luyện có giá trị, đặc biệt cho phản xạ.