Khi tài liệu miễn phí sẵn có, cám dỗ tự nhiên là dùng nhiều bộ cùng lúc cho chắc. Nhưng mỗi giáo trình có một trật tự riêng, và chạy song song hai trật tự thường dẫn tới việc bạn học đi học lại phần đầu — vốn là phần dễ và có ở mọi bộ — trong khi phần giữa và cuối thì không bộ nào được đi tới.
- Luôn có đúng một bộ làm xương sống, các nguồn khác chỉ đóng vai bổ sung.
- Nguồn bổ sung nên khác loại với xương sống, không nên là một giáo trình tương tự.
- Ghép theo kỹ năng thiếu, không ghép theo cảm giác thiếu tài liệu.
- Dấu hiệu ghép sai: bạn luôn ở phần đầu của mọi bộ và chưa từng đi qua phần giữa của bộ nào.
Nguyên tắc một xương sống
Chọn một bộ và đi hết bộ đó theo đúng trật tự của nó. Mọi thứ khác chỉ được phép bổ sung cho chương bạn đang học, không được phép kéo bạn sang một lộ trình khác. Nguyên tắc nghe đơn giản nhưng rất khó giữ, vì mỗi lần gặp chương khó thì việc chuyển sang bộ mới luôn hấp dẫn hơn việc ở lại. Cách tự kiểm: nếu bạn không nói được mình đang ở chương mấy của bộ nào thì bạn chưa có xương sống.
Chọn nguồn bổ sung khác loại
Bổ sung có ích khi nó lấp một khoảng trống, không phải khi nó lặp lại thứ bạn đã có. Vì vậy nguồn bổ sung nên khác loại với xương sống. Bốn cách ghép dưới đây bao gần hết nhu cầu thực tế, và cách thứ nhất là cách phổ biến nhất vì phần lớn giáo trình dạng văn bản đều yếu về phần nghe.
Dấu hiệu ghép sai
Có ba dấu hiệu rõ ràng. Thứ nhất, bạn đã tải nhiều bộ nhưng không bộ nào qua được một phần ba. Thứ hai, mỗi lần gặp chương khó bạn lại tìm bộ mới, và bộ mới thì bao giờ cũng bắt đầu bằng phần dễ nên tạo cảm giác dễ chịu. Thứ ba, bạn dành nhiều thời gian tìm và so sánh tài liệu hơn thời gian ngồi học. Cả ba đều có cùng cách chữa: chọn một bộ, cất những bộ khác đi, và đi hết bộ đã chọn kể cả khi tin rằng ngoài kia có bộ hay hơn.
Sai lầm thường gặp
- Tải mười bộ về máy rồi cảm thấy đã chuẩn bị xong, trong khi chưa học buổi nào.
- Đổi sang bộ mới mỗi khi gặp chương khó, nên mãi ở lại trong vùng dễ.
- Ghép hai giáo trình cùng loại, dẫn tới học lặp mà vẫn thiếu đúng những kỹ năng đang yếu.
Câu hỏi thường gặp
Đang học dở mà tìm được bộ hay hơn thì có nên đổi không?
Chỉ đổi khi bộ đang dùng thật sự không phù hợp trình độ hoặc mục tiêu, chứ đừng đổi vì bộ mới trông hấp dẫn hơn. Chi phí của việc đổi luôn cao hơn vẻ ngoài của nó, vì bạn quay lại phần đầu một lần nữa.
Học hai ngôn ngữ cùng lúc thì áp dụng nguyên tắc này thế nào?
Mỗi ngôn ngữ có xương sống riêng và nên tách hẳn về thời gian, tốt nhất là khác buổi. Học xen kẽ trong cùng một buổi khiến hai hệ thống lẫn vào nhau, đặc biệt khi hai ngôn ngữ gần nhau.
Có nên dùng tài liệu tiếng Anh để học một ngôn ngữ thứ ba không?
Được nếu tiếng Anh của bạn đủ thoải mái, và điều này mở ra rất nhiều nguồn miễn phí chất lượng cao. Nhưng nếu bạn còn phải căng ra để hiểu phần giải thích thì bạn đang học hai thứ cùng lúc và sẽ chậm cả hai.
Bao lâu thì nên rà lại bộ nguồn đang dùng?
Sau mỗi vài tháng, hoặc khi thấy tiến độ chậm hẳn. Việc rà lại nên tập trung vào câu hỏi kỹ năng nào đang yếu và nguồn hiện tại có lấp được không, thay vì câu hỏi có bộ nào hay hơn không.