Làm thẻ thư viện công cộng cho người học ngôn ngữ: mang gì theo và hỏi gì ở quầy

Thư viện công cộng là một trong những nguồn học ngôn ngữ không tốn tiền ít được dùng nhất. Nhiều người chưa từng bước vào thư viện tỉnh, thành phố nơi mình sống, hoặc đã đến một lần, đọc tại chỗ, rồi không quay lại vì nghĩ thủ tục rườm rà. Thật ra làm thẻ thư viện thường chỉ mất một buổi, và chiếc thẻ đó mở ra cả kệ giáo trình, sách đọc theo cấp độ, đĩa nghe, có khi cả tài nguyên số. Bài này giúp lần đầu của bạn suôn sẻ: chuẩn bị gì, chọn loại thẻ nào, và hỏi gì ở quầy để không bỏ sót quyền lợi.

Trước khi đi: ba việc nên làm ở nhà

Tìm đúng thư viện và giờ làm thẻ

Mỗi tỉnh, thành phố thường có một thư viện cấp tỉnh, nhiều quận, huyện có thư viện riêng, và các nhà văn hoá phường, xã có phòng đọc nhỏ. Thư viện cấp tỉnh có kho sách ngôn ngữ phong phú nhất. Xem trang thông tin chính thức hoặc trang mạng xã hội của thư viện để biết giờ mở cửa và giờ làm thẻ; giờ làm thẻ đôi khi hẹp hơn giờ mở cửa phòng đọc, và một số nơi nghỉ vào một ngày cố định trong tuần.

Xem có đăng ký trước trực tuyến không

Ngày càng nhiều thư viện cho điền thông tin trước trên mạng, đến quầy chỉ cần xuất trình giấy tờ và nhận thẻ. Nếu có, làm trước sẽ tiết kiệm thời gian.

Đọc quy định về loại thẻ và chi phí

Quy định về loại thẻ, giấy tờ, lệ phí nếu có và tiền đặt cọc khi mượn về là do từng thư viện ban hành và thay đổi theo thời gian. Đừng dựa vào lời kể của người khác; đọc thông báo mới nhất trên trang của thư viện hoặc gọi điện hỏi trước.

Mang theo những gì

• Giấy tờ tuỳ thân còn hiệu lực, thường là căn cước. Người nước ngoài thường cần hộ chiếu và giấy tờ cư trú; hỏi trước nếu bạn thuộc trường hợp này.
• Ảnh chân dung nếu thư viện còn in ảnh lên thẻ. Nhiều nơi đã chụp ảnh tại chỗ, nhưng mang theo một hai tấm không thừa.
• Giấy tờ của phụ huynh khi làm thẻ cho trẻ: trẻ nhỏ thường cần bố mẹ đi cùng và đứng tên bảo lãnh.
• Túi vải hoặc ba lô nếu bạn định mượn về ngay. Sách ngôn ngữ thường kèm đĩa hoặc tờ đáp án rời, dễ rơi.

Chọn loại thẻ: đọc tại chỗ hay mượn về

Nhiều thư viện có ít nhất hai loại: thẻ đọc tại chỗ và thẻ được mượn sách về nhà. Người học ngôn ngữ nên cố gắng làm loại mượn về, vì ba lý do:

1. Giáo trình cần học đều nhiều ngày. Một bộ giáo trình có bài tập và băng nghe không thể học xong trong một buổi ngồi phòng đọc.
2. Sách đọc theo cấp độ hợp với đọc tối trước khi ngủ, mỗi ngày mười lăm phút, không phải đọc dồn ba tiếng ở thư viện.
3. Đĩa nghe hoặc mã truy cập âm thanh kèm sách thường chỉ dùng được ở nhà.

Nếu thẻ mượn về cần đặt cọc mà bạn chưa sẵn sàng, làm thẻ đọc tại chỗ trước cũng tốt: dùng vài tuần để biết kho sách có gì đáng mượn rồi nâng cấp sau.

Tám câu nên hỏi ở quầy

Thủ thư biết rất nhiều thứ không ghi trên bảng thông báo. Lúc làm thẻ là dịp tốt nhất để hỏi, vì bạn đang đứng ngay quầy. Những câu nói nguyên văn được:

1. "Sách học ngôn ngữ, giáo trình và từ điển nằm ở phòng nào, tầng nào ạ?" Nhiều thư viện tách sách ngôn ngữ ra phòng tài liệu ngoại văn, không nằm cùng kho sách tiếng Việt.
2. "Thẻ này được mượn về mấy cuốn và trong bao lâu? Có gia hạn được không, gia hạn trên mạng hay phải đến quầy?"
3. "Sách kèm đĩa hoặc kèm mã nghe trực tuyến thì mượn thế nào?" Có nơi giữ đĩa ở quầy riêng.
4. "Thư viện có tài nguyên số như sách điện tử, cơ sở dữ liệu, đăng nhập bằng thẻ này không?"
5. "Nếu sách tôi cần đang có người mượn, tôi có đặt giữ được không?"
6. "Có phòng nghe nhìn, máy tính hoặc chỗ dùng tai nghe không?"
7. "Thư viện có câu lạc bộ đọc sách, câu lạc bộ ngôn ngữ hay buổi giao lưu nào sắp tới không?"
8. "Trả sách trễ hoặc làm hỏng sách thì xử lý thế nào?" Hỏi trước để không bất ngờ, và để biết thư viện coi trọng điều gì.

Ghi lại câu trả lời vào điện thoại. Lần sau đến, bạn sẽ đi thẳng tới đúng kệ.

Lần đầu bước vào kho sách ngôn ngữ

Sau khi có thẻ, dành nửa tiếng đi một vòng kho sách ngôn ngữ trước khi mượn. Nhìn xem thư viện mạnh ở thứ tiếng nào, có những bộ giáo trình nào đủ trọn bộ, có kệ sách đọc phân cấp không. Kho sách thư viện thường dồn nhiều về tiếng Anh, sau đó là tiếng Trung, Nhật, Hàn, Pháp tuỳ nơi. Đừng ngại hỏi thủ thư cách xếp: nhiều thư viện xếp theo khung phân loại thập phân, trong đó ngôn ngữ nằm ở một nhóm số riêng, và văn học nước ngoài nằm ở nhóm khác.

Lần mượn đầu, đừng mượn quá nhiều. Một giáo trình đang học và một hai cuốn sách đọc dễ là đủ. Mượn năm cuốn rồi chỉ mở một, bạn sẽ phải trả bốn cuốn còn nguyên và mất động lực. Song song với sách mượn, bạn có thể luyện thêm phần nghe và bài tập ngắn trên ngonngu.com trong những ngày không đến thư viện.

Nếu lần đầu gặp trở ngại

Có khi bạn đến đúng hôm hệ thống làm thẻ trục trặc, hoặc thiếu một giấy tờ. Đừng về tay không: xin ngồi phòng đọc thử một buổi nếu được, hỏi thủ thư số điện thoại hoặc kênh nhắn tin để hẹn lần sau, và tranh thủ đi xem kho sách ngôn ngữ. Lần quay lại bạn đã biết chính xác cần mượn cuốn nào. Người đi làm nên hỏi kỹ giờ mở cửa cuối tuần, vì ở nhiều nơi giờ cuối tuần khác ngày thường và quầy làm thẻ có thể không làm việc.

Giữ thẻ "sống"

• Đặt nhắc lịch hạn trả ngay khi mượn, sớm hơn hạn vài ngày để kịp gia hạn.
• Chụp ảnh bìa và mã sách mình mượn, phòng khi cần gia hạn qua điện thoại hoặc trên mạng.
• Kiểm tra hạn của thẻ. Nhiều loại thẻ có thời hạn và cần gia hạn định kỳ.
• Báo ngay nếu mất thẻ, để không ai dùng thẻ của bạn mượn sách.

Câu hỏi thường gặp