Từ điển ngoại tuyến trên điện thoại: chuẩn bị gì để vẫn tra được khi mất mạng

Có ba lúc người học ngôn ngữ cần tra từ mà không có mạng: trên máy bay hoặc tàu đường dài, ở nơi sóng yếu khi đi du lịch, và khi chính bạn muốn tắt mạng để học tập trung mà không bị thông báo kéo đi. Cả ba lúc đó, nếu điện thoại chỉ có từ điển trực tuyến, việc học dừng lại. Tin tốt là có nhiều cách tra từ ngoại tuyến hoàn toàn miễn phí, và phần lớn đã nằm sẵn trong điện thoại, chỉ chờ bạn bật lên. Bài này liệt kê các loại, cách chuẩn bị, và vài kỹ năng tra từ mà từ điển ngoại tuyến đòi hỏi nhiều hơn từ điển trực tuyến.

Bốn loại công cụ tra từ ngoại tuyến miễn phí

Từ điển tích hợp sẵn của hệ điều hành

Nhiều điện thoại có sẵn bộ từ điển trong phần cài đặt chung, cho phép tải về từ điển đơn ngữ và một số từ điển song ngữ. Sau khi tải, bạn chỉ cần bôi đen một từ trong bất kỳ ứng dụng nào, chọn mục tra cứu, nghĩa hiện ra mà không cần mạng. Đây là cách tiện nhất khi đọc sách điện tử hoặc bài báo đã lưu. Hãy vào phần cài đặt ngôn ngữ, từ điển của máy và xem danh sách có thứ tiếng bạn học không.

Gói ngôn ngữ ngoại tuyến của ứng dụng dịch

Các ứng dụng dịch phổ biến thường cho tải gói ngôn ngữ để dịch không cần mạng. Chất lượng dịch ngoại tuyến thường kém hơn trực tuyến một chút, nhưng để tra một từ hay một cụm ngắn thì đủ dùng. Gói này thường nặng vài chục đến vài trăm megabyte mỗi thứ tiếng, nên tải bằng wifi.

Ứng dụng từ điển mở dùng dữ liệu tải về

Có những ứng dụng từ điển mã nguồn mở cho phép tải cả bộ dữ liệu từ điển về máy, nhiều bộ được dựng từ dữ liệu của Wiktionary hoặc các dự án từ điển mở khác. Ưu điểm là có cả bảng chia động từ, biến cách, đôi khi có cách đọc. Nhược điểm là giao diện đơn sơ và phải chịu khó tìm bộ dữ liệu đúng cặp ngôn ngữ.

Bàn phím viết tay và bộ gõ ngôn ngữ

Với tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn, bạn sẽ không tra được chữ mình nhìn thấy nếu không gõ được nó. Bàn phím viết tay của hệ điều hành cho phép vẽ chữ Hán bằng ngón tay rồi chọn chữ đúng; nhiều bộ gõ chạy được ngoại tuyến. Hãy thêm bàn phím cho thứ tiếng bạn học ngay từ bây giờ, và tập vẽ vài chữ để quen thứ tự nét đại khái, vì nhận dạng chữ viết tay vẫn dựa phần nào vào cách bạn vẽ.

Danh sách chuẩn bị trước khi cần

Sai lầm phổ biến nhất là nghĩ "lúc cần thì tải", để rồi đứng ở sân bay không có wifi. Làm những việc sau khi đang ở nhà:

1. Tải từ điển hệ thống và gói ngôn ngữ cho đúng cặp bạn cần, ví dụ Anh–Việt, Nhật–Anh. Kiểm tra dung lượng trống của máy trước.
2. Thêm bàn phím cho thứ tiếng có chữ riêng, gồm cả bàn phím viết tay.
3. Bật chế độ máy bay và thử tra năm từ: một từ thường, một động từ đã chia, một cụm hai ba từ, một chữ viết tay (nếu học chữ tượng hình), một từ có dấu đặc biệt. Cái nào không ra kết quả thì biết để xử lý.
4. Thử nhập bằng giọng nói khi tắt mạng. Nhiều điện thoại không nhận giọng nói ngoại tuyến cho mọi thứ tiếng; biết trước để không trông cậy vào nó.
5. Kiểm tra cập nhật mỗi vài tháng; gói dữ liệu cũ đôi khi bị ứng dụng gỡ hoặc yêu cầu tải lại.

Tra ngoại tuyến đòi hỏi biết dạng gốc của từ

Từ điển trực tuyến hiện đại thường tự nhận ra went là quá khứ của go. Từ điển ngoại tuyến, nhất là bộ dữ liệu đơn giản, nhiều khi chỉ tìm đúng mặt chữ. Gõ dạng đã chia vào, nó báo không có. Vì vậy cần biết tự đưa từ về dạng gốc.

• Tiếng Anh: bỏ đuôi -s, -ed, -ing; nhớ các động từ bất quy tắc thường gặp. Children tra child, better có thể cần tra good.
• Tiếng Pháp, Tây Ban Nha: động từ chia theo ngôi phải tra dạng nguyên mẫu. Gặp je suis allé thì tra aller; gặp tengo thì tra tener.
• Tiếng Đức: động từ tách có tiền tố chạy ra cuối câu. Câu Ich rufe dich morgen an không có từ rufe an trong từ điển; bạn phải ghép tiền tố cuối câu vào động từ và tra anrufen (gọi điện).
• Tiếng Nhật: động từ chia lịch sự hay quá khứ phải đưa về dạng từ điển. 食べました tra 食べる; 行きます tra 行く.
• Tiếng Nga: danh từ biến cách theo sáu cách, tính từ đổi đuôi theo giống và cách; tra dạng nguyên cách số ít.

Kỹ năng này còn có lợi lâu dài: mỗi lần tự đưa một từ về dạng gốc là một lần bạn ôn ngữ pháp mà không cần sách.

Dùng thời gian không mạng như một buổi học tập trung

Một số người chủ động bật chế độ máy bay khi học, chính vì muốn tránh bị thông báo kéo đi. Từ điển ngoại tuyến biến điều đó thành khả thi. Một buổi kiểu này có thể như sau: tải sẵn một bài đọc hoặc một chương sách mở, bật chế độ máy bay, đọc trong 30–40 phút, chỉ tra những từ mà không đoán được nghĩa sau khi đọc hết đoạn, ghi từ tra vào một ghi chú, cuối buổi mới bật mạng lại để đối chiếu những từ mà từ điển ngoại tuyến cho nghĩa chưa rõ.

Sau buổi đọc, nếu muốn luyện tiếp các cấu trúc vừa gặp, có thể vào các bài theo trình độ trên ngonngu.com.

Giới hạn của từ điển ngoại tuyến

• Ít câu ví dụ. Bộ dữ liệu ngoại tuyến thường cắt bớt ví dụ để nhẹ máy. Gặp từ nhiều nghĩa, nên ghi lại để tra kỹ khi có mạng.
• Thiếu từ mới và tiếng lóng. Từ mới xuất hiện trên mạng xã hội vài năm gần đây có thể chưa có.
• Không có phát âm, hoặc chỉ có phiên âm. Muốn nghe cách đọc thì vẫn cần nguồn trực tuyến như Wiktionary sau đó.
• Dịch cụm dài kém. Gói dịch ngoại tuyến dịch câu ngắn ổn, câu dài và thành ngữ thì dễ sai.

Câu hỏi thường gặp